In 1979 verscheen, in een oplage van 1500 exemplaren, de 'Groéselder Diksjenèr', het woordenboek van het Gronsvelds dialect. Gedurende twaalf jaar had de Werkgroep 'Groéselder Diksjenèr' er met grote toewijding en volharding aan gewerkt; men was dan ook terecht trots op het bereikte resultaat. Van meet af aan mocht 'd'n Diksjenèr', zoals hij al spoedig werd genoemd, zich in een grote belangstelling verheugen.

Gaandeweg groeide bij veel gebruikers enig onbehagen omdat 'd'n Diksjenèr' uitging van een trefwoord in het dialect en dat leverde vaak problemen op. Het dialectequivalent van een Nederlands woord kon vaak pas na tijdrovend zoekwerk gevonden worden. Zocht men bijvoorbeeld naar het dialectwoord voor 'lucifer' dan duurde het geruime tijd aleer men, al 'ploegend' door de tekst, op de laatste bladzijde het gezochte woord 'zjwëgel' vond.

Om aan dit bezwaar tegemoet te komen, is in 2000 het 'Woordenboek van het Gronsvelds' verschenen. In dit woordenboek wordt uitgegaan van een Nederlands trefwoord, gevolgd door een vertaling in het Gronsvelds.

Maar ook dit leverde na verloop van tijd problemen op, omdat het naast elkaar gebruiken van twee woordenboeken niet erg praktisch was. Daarbij kwam nog dat een groeiende schare geïnteresseerden, om wat voor reden dan ook, niet over het eerste boek beschikte. Ook waren in het 'Woordenboek van het Gronsvelds' geen zegswijzen, uitdrukkingen, spreekwoorden en werkwoordsvormen opgenomen ervan uitgaande dat die wel in de eerste 'diksjenèr' opgezocht zouden kunnen worden. Een misrekening en niet gebruikersvriendelijk.

Gelukkigerwijs was de mensheid inmiddels het digitale tijdperk binnengetreden. In 2004 werd besloten beide woordenboeken als het ware 'in elkaar te schuiven' en verscheen in 2006 een digitale versie die de nadelen die aan beide uitgaven kleven, ophief. De gebruikersvriendelijkheid werd door deze nieuwe versie aanzienlijk groter. Men hoeft immers maar het gezochte woord, dialect of Nederlands, in te tikken en binnen een onderdeel van een seconde verschijnt het resultaat op het scherm. Wat een tijdwinst!
Het is nu via deze site ook mogelijk de uitspraak van de diverse klanken te beluisteren. De uitspraak van het dialect is verder te beluisteren in verhalen van oude Gronsveldenaren.
Ook kunnen in de toekomst wijzigingen en aanvullingen, anders dan in de gedrukte versie, zonder al te veel problemen worden aangebracht.
Voor zover wij hebben kunnen nagaan is dit het eerste dialectwoordenboek in Nederland dat op deze manier wordt uitgegeven.

Verdere informatie

In dit woordenboek staan de Gronsveldse woorden die in uitspraak, vorm en/of betekenis afwijken van het Standaard Nederlands. Zo is een woord als 'pen' niet opgenomen. (Het verkleinwoord 'penneke' is weliswaar geen gangbaar Nederlands maar, naast '-sje', is '-(e)ke' in het Gronsvelds het normale achtervoegsel bij verkleinwoorden). Een woord als 'tak' is wel opgenomen omdat het verkleinwoord 'tekske' luidt; een woord als 'kop' eveneens omdat het 'köp' als meervoud heeft. Samenstellingen zijn alleen opgenomen als één van de componenten afwijkt van het betrokken simplex (enkelvoudig woord). Zo zal men een woord als 'taofelpoet' vergeefs zoeken omdat zowel 'taofel' als 'poet' in het woordenboek voorkomen. Ook zijn zegswijzen die in het Standaard Nederlands algemeen bekend zijn, niet opgenomen. Zo wordt bij het trefwoord 'taol' de zegswijze 'taol noch tèike gëve' niet vermeld.

Dit woordenboek telt ongeveer 12.000 trefwoorden, ongeveer 2000 meer dan in de voorgaande uitgave. Dit aantal zal blijven groeien.

Verouderde dialectwoorden zijn opgenomen. Zij worden aangegeven met 'vero.'. Waar mogelijk heb ik de herkomst van de dialectwoorden aangegeven: Mnl. (Middelnederlands), du. (Duits), fr. (Frans) en Waals.

Bijna elk trefwoord wordt gevolgd door een voorbeeldzin (of voorbeeldzinnen) waarin, indien het trefwoord zich ervoor leent, informatie gegeven wordt over de geschiedenis van Gronsveld of Rijckholt
Een aantal trefwoorden wordt verduidelijkt met illustraties van de hand van Joost Gadiot, de Gronsveldse kunstenaar die enige jaren geleden, helaas veel te jong, is overleden.
Van latere datum zijn de tekeningen van Wim Veldman, Bon van de Langerijt, Alice Wolfs, Lily Dassen-Jaspars en Ina van de Weerdt-Roosen.

De werkwoordsvormen zijn direct achter het trefwoord opgenomen zodat u niet verplicht bent deze voor in het boek te gaan opzoeken..

U kunt de uitspraak van het Gronsvelds beluisteren door een van de voorbeeldwoorden of –zinnen aan te klikken. Deze mogelijkheid treft u aan op het tabblad 'Spelling'.

Op het tabblad 'Verhalen' ziet u een aantal verhalen die in de jaren '70 van de vorige eeuw verteld zijn door, inmiddels overleden, Gronsveldenaren. U kunt deze mensen ook beluisteren door op de daarvoor bestemde knoppen te drukken. Door het indrukken van de linker knop start u de geluidsopname en door het indrukken van de rechter knop wordt deze geluidsopname gestopt.
Ook kunt u op deze wijze kinderliedjes, slaapliedjes en gebedjes uit grootmoeders tijd beluisteren, in 1979 meesterlijk begeleid door het Syrinx–ensemble. Deze mogelijkheid is aanwezig op het tabblad 'Supplementen'. Daar treft u ook een aantal overzichten aan, in rubrieken verdeeld, van ongeveer 1000 spreekwoorden, weerspreuken en zegswijzen.

Lijst van afkortingen

Op deze site worden in de diverse onderdelen afkortingen gebruikt.

Afkortingbetekenis
afw.ww.vafwijkende werkwoordsvormen
bet.betekenis(sen)
bez.vnw.bezittelijk voornaamwoord
bijv.bijvoorbeeld
bijv.nwbijvoeglijk naamwoord
bijw.bijwoord
conj.conjunctief (aanvoegende wijs)
du.Duits
enk.enkelvoud
fig.figuurlijk
fr.Frans
geb.wijsgebiedende wijs
gwl.gewoonlijk
inf.infinitief (onbepaalde wijs)
m.mannelijk
mnl.Middelnederlands
mv.meervoud
oonzijdig
opm.opmerking
o.t.t.onvoltooid tegenwoordige tijd
o.v.t.onvoltooid verleden tijd
pers.vnwpersoonlijk voornaamwoord
sssamenstelling(en)
teg. deelw.tegenwoordig deelwoord
tr. van verg.trappen van vergelijking
vr.vrouwelijk
vero.verouderd
zwzegswijze

Contact opnemen

Mocht u aanmerkingen of aanvullingen hebben dan horen wij dat graag. U kunt een mailtje sturen naar de volgende personen: